بررسی انتقادی درباره اصطلاح "تجربه نگاری"

در یک تعریف عمومی تجربه نگاری تداعی کننده 'نوشتن تجربه' است. اما آیا نگارش تجربه تنها راه ثبت تجربه است؟ آیا نوشتن تجربه بهترین راه مستندسازی تجربه است؟ آیا می توان به همه خبرگان سازمان توصیه کرد که تجربه نگاری کنند؟

بدون شک باید گفت که نمی توان همه خبرگان سازمان را مجاب به 'نوشتن تجارب' کرد. دلایل این سخن عبارتند از:

  1. برای خبرگان سازمانی بالاخص کسانی که کارهای ستادی نکرده اند و در طول خدمت خود زیاد اهل نوشتن نبوده اند عملا تاکید بر روی تجربه نگاری موجب کاهش انگیزه آنها برای مشارکت در فرآیند ثبت تجربه می شود. زیرا در دیدگاه چنین افرادی نوشتن یکی از سخت ترین کارهاست.
  2. کم نیستند خبرگانی که دارای مهارت های نوشتاری قوی نبوده و بر همین اساس نمی توانند محتواهای ارزشمندی را در فرم های ثبت تجربه وارد کنند. به عنوان مثال، یکی از سختی های کار نوشتن تجارب برای خبرگان، این مقوله است که 'از کجا و چگونه شروع کنیم؟' اگرچه مهندسان دانش تلاش می کنند با توضیحات تکمیلی خبرگان را هدایت کنند اما نوشتن بدون تمرین برای خبرگان با دشواری هایی همراه است
  3. فرم های ثبت تجربه مورد استفاده در تجربه نگاری از دیدگاه 'طراحی واسط کاربری' دارای نقص هایی هستند که گاها موجب سردرگمی خبره می شوند.
  4. بنابراین باید تاکید داشت که عوامل زیر می توانند بر روی انتخاب روش ثبت تجربه موثر باشند:

    1. ویژگی ها و محدودیت های پروژه
    2. شخصیت، نقش سازمانی، مهارتها و توانایی هایی فرد خبره
    3. نوع دانش
    4. توانایی ها و مهارت های مهندس دانش
    5. بررسی انتقادی درباره فرم های ثبت تجربه در پروژه های تجربه نگاری (مستندسازی دانش) / documentation-Knowledge
    6. یکی از انتقادهای جدی در پروژه های تجربه نگاری (یا مستندسازی دانش) استفاده از فرم های ثبت تجربه نامناسب است. فرم هایی که هدف از آنها بسته بندی تجربه های فرد خبره در قالبی مشخص است. فرم های که گاهی! نبود نوآوری در آنها حال انسان را متغیر می کند! و مستمراً این سئوال را در ذهن انسان تداعی می کند که آیا فرم هایی غیر این فرم ها وجود ندارد؟

      مهم ترین نقص فرم های رایج در ثبت تجربه خبرگان سازمان استاندارد نبودن آنهاست. فرمهایی که صرفا به درد تولید کتابچه های دانشی می خورند و بس. فرم هایی که متناسب با فهم ماشین ها و سیستم های نرم افزاری مدیریت دانش تهیه نشده اند. فرمهایی که ظاهرا بدون آینده نگری تهیه شده اند.

      شکی نیست دانش کاوی، انتقال و به اشتراک گذاری سریع دانش بدون توجه به محدودیت های زمانی و مکانی، بدون فناوری های نوین امکان پذیر نیست. اما واقعیت آن است که فرم های اخذ دانش (اخذ تجربه) در پروژه های تجربه نگاری (مستندسازی تجربه یا اخذ دانش) فرم هایی هستند اگرمبتنی بر اصول طراحی واسط های کاربری تحلیل شوند پر از نقص خواهند بود.

      شکی نیست یکی از اهداف استفاده از فرم های اخذ تجربه، کانالیزه کردن ثبت تجربه فرد خبره است و آماده سازی این تجربه در قالبی که قابل استفاده مجدد باشد. اما انتقاد اصلی اینجاست که مهندسان دانش این فرم های را به گونه ای طراحی کرده اند که صرفا مناسب برای تولید دفترچه های دانشی است اما وقتی تجارب ثبت شده در این فرم ها وارد سیستم های نرم افزاری می شوند، از لحاظ ساختاری از کیفیت مناسبی برخوردار نیستند. به بیان دیگر نمی توان به راحتی از این تجربه ها و دانش ها برای فرآیندهای پیشرفته تری همچون دانش کاوی و تفسیر دانش استفاده ماشینی کرد.

      این چالش را می توان نشات گرفته از دلایل زیر دانست:

      1. مهندسان دانش درک ماشینی کافی ندارند لذا در طراحی فرم های ورود تجربه توجه کافی به محدودیت های سیستم های نرم افزاری مدیریت دانش نمی کنند
      2. به پروژه های تجربه نگاری به اندازه کافی بها داده نمی شود و ظاهر ساده آنها موجب افزایش اصرار مدیران برای زودتر جمع و جور کردن پروژه می شود
      3. ضعف در قدرت نوآوری و خلاقیت مهندسان دانش و عادت کردن آنها به تقلید از فرم های تهیه شده توسط یکسری شرکت های فعال در حوزه مدیریت دانش
      4. کم توجهی به مدلسازی زمینه (Context Modeling) در فرم های ورود تجربه